Yatırım Fonu Maliyetlerini Okumak

Fon performansı, maliyetlerden bağımsız okunamaz. Yönetim ücreti ve fon varlığından karşılanan giderler pay fiyatına yansıyabilir; kullanıcı hesabında ayrı fatura görmeyebilir.

Belgeler

• Yatırımcı bilgi formu,
• izahname,
• içtüzük,
• dönemsel rapor,
• KAP açıklamaları,
• TEFAS karşılaştırma verisi.

Yönetim ücreti

Yıllık oran günlük fon toplam değeri üzerinden tahakkuk edebilir. 100.000 TL ve yıllık %2 basit etki yaklaşık 2.000 TL'dir; gerçek değer fon büyüklüğü ve günlere göre değişir.

Toplam gider oranı

Yönetim ücretinin yanında saklama, denetim ve izin verilen diğer giderleri kapsayabilir. Benzer stratejili fonlar bu oranla kıyaslanabilir.

Valör

Emir günü ile payın alınması/satılması arasındaki süredir. Fiyat hangi günün değeriyle belirleniyor, para ne zaman hesaba geçiyor okunur.

Vergi

Fon türü ve alım tarihine göre değişebilir. Güncel GİB bilgisi kontrol edilir; eski oran kalıcı kabul edilmez.

Karşılaştırma tablosu

Yanlış anlama kutusu

Geçmiş getiri maliyet sonrası görünse bile geleceği garanti etmez.
Düşük ücret tek başına iyi fon demek değildir.
TEFAS sıralaması uygunluk testi değildir.

Sonuç

Fon belgesini okumadan yalnız getiri grafiğiyle seçim yapılmaz. Maliyet, risk ve valör hedef vadenizle birlikte değerlendirilir.

Giderin uzun vadeli bileşik etkisi

100.000 TL, gider öncesi yıllık %25 getiri varsayımıyla 5 yıl:

• yıllık maliyet %1 ise net varsayım %24,
• yıllık maliyet %3 ise net varsayım %22.

100.000 × 1,24^5 ≈ 293.162 TL
100.000 × 1,22^5 ≈ 270.270 TL

Yaklaşık 22.892 TL fark oluşur. Getiri sabit değildir; örnek yalnız maliyetin bileşik etkisini gösterir.

Performans ücreti

Bazı ürünlerde belirli eşik üstü performansa bağlı ücret bulunabilir. Eşik, high-water mark, hesap dönemi ve negatif performans sonrası kural okunmalıdır. Yatırım fonlarının standart yapısıyla her alternatif ürünü aynı sanmamak gerekir.

Alım-satım ve dağıtım ücreti

Fon payı işlemlerinde platform veya kurum komisyonu varsa yönetim ücretinden ayrıdır. Emir ekranındaki net tutar ve dekont kontrol edilir.

Belge güncelleme takvimi

• yatırımcı bilgi formu değişikliği,
• izahname değişikliği,
• yönetim ücreti,
• unvan/strateji,
• birleşme/devir,
• risk değeri

KAP bildirimlerinden izlenir.

Uygulama

Aynı kategoriden iki fon seçip son getiriyi kapatın. Yalnız:

• strateji,
• risk,
• toplam gider,
• valör,
• portföy yoğunluğu

ile hangisinin hedefinize daha uygun olduğunu yazın. Sonra getiriyi açıp kararınızın yalnız performansa ne kadar bağlı olduğunu görün.